กรวยประสบการณ์ช่วยให้ครูเห็นว่า สื่อแต่ละแบบให้ประสบการณ์การเรียนรู้ต่างกัน ตั้งแต่รูปธรรมมากไปจนถึงนามธรรมมาก
หลักสำคัญคืออย่าเลือกสื่อเพราะสวยหรือทันสมัยอย่างเดียว แต่ต้องเลือกให้ตรงวัตถุประสงค์ ใช้ได้จริง และช่วยให้ผู้เรียนเปลี่ยนจากความเข้าใจแบบรูปธรรมไปสู่นามธรรมได้
กรวยประสบการณ์ของ Edgar Dale
Edgar Dale จัดแบ่งสื่อการสอนเพื่ออธิบายความสัมพันธ์ระหว่างโสตทัศนูปกรณ์กับประสบการณ์การเรียนรู้ โดยเรียกว่า Cone of Experience หรือกรวยประสบการณ์
ฐานกรวย: รูปธรรมมาก
ผู้เรียนได้ลงมือทำหรือพบประสบการณ์ใกล้จริง เช่น ประสบการณ์ตรง ประสบการณ์รอง การแสดง บทบาทสมมุติ การสาธิต และการศึกษานอกสถานที่
ยอดกรวย: นามธรรมมาก
ผู้เรียนรับรู้ผ่านสัญลักษณ์ เช่น แผนภูมิ แผนที่ แผนผัง ภาพโฆษณา การ์ตูน ตัวหนังสือ เสียงพูด คำพูด หนังสือ และเอกสาร
ลำดับประสบการณ์ 11 ขั้น
| ลำดับ | ประสบการณ์ | ความหมาย/ตัวอย่าง | ระดับ |
|---|---|---|---|
| 1 | ประสบการณ์ตรง | ของจริง สถานที่จริง เช่น เล่นกีฬา ทำอาหาร ปลูกผัก เลี้ยงสัตว์ | รูปธรรมมากที่สุด |
| 2 | ประสบการณ์รอง | สิ่งใกล้เคียงความจริง เช่น หุ่นจำลอง เหตุการณ์จำลอง | รูปธรรมมาก |
| 3 | นาฏกรรมหรือการแสดง | บทบาทสมมุติ ละคร การแสดงเหตุการณ์ | รูปธรรม |
| 4 | การสาธิต | แสดงหรือกระทำประกอบคำอธิบาย | กึ่งรูปธรรม |
| 5 | การศึกษานอกสถานที่ | ให้ผู้เรียนได้รับประสบการณ์ภายนอกห้องเรียน | กึ่งรูปธรรม |
| 6 | นิทรรศการ | การจัดแสดงสิ่งของ ป้ายนิเทศ หรือผลงาน | กึ่งรูปธรรม |
| 7 | โทรทัศน์ | ระบบวงจรเปิด/ปิด การสอนสด หรือบันทึกวีดิทัศน์ | รับรู้ผ่านภาพและเสียง |
| 8 | ภาพยนตร์ | ภาพบันทึกเหตุการณ์หรือเรื่องราว | รับรู้ผ่านภาพและเสียง |
| 9 | บันทึกเสียง วิทยุ ภาพนิ่ง | ฟังหรือดูภาพ รับรู้ทางใดทางหนึ่ง | นามธรรมมากขึ้น |
| 10 | ทัศนสัญลักษณ์ | แผนภูมิ แผนที่ แผนผัง แผนสถิติ ภาพโฆษณา การ์ตูน | สัญลักษณ์ภาพ |
| 11 | วจนสัญลักษณ์ | ตัวหนังสือ เสียงพูด คำพูด หนังสือ เอกสาร | นามธรรมมากที่สุด |
หลักการเลือกสื่อการสอน
1. สอดคล้องกับวัตถุประสงค์
สื่อที่ดีต้องช่วยให้ผู้เรียนบรรลุเป้าหมายการเรียนรู้ ไม่ใช่แค่ทำให้ห้องเรียนดูน่าสนใจ
2. มีประสิทธิภาพ
ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจง่ายขึ้น เห็นภาพมากขึ้น และตรงกับผลการเรียนรู้ที่ต้องการ
3. ใช้ได้จริง
เหมาะกับบริบท เวลา งบประมาณ อุปกรณ์ ความพร้อมของผู้เรียนและครู
คุณค่าของสื่อการเรียนการสอน
รูปธรรมสู่นามธรรม
ช่วยให้ผู้เรียนเห็นภาพก่อนเข้าใจแนวคิด
เร้าความสนใจ
สร้างแรงจูงใจและทำให้บทเรียนมีชีวิต
คิดรวบยอด
ช่วยจัดระบบความคิดและเข้าใจแก่นของเรื่อง
ประสบการณ์
ทำให้ผู้เรียนได้รับประสบการณ์ที่หลากหลาย