หมวด 5 คือหัวใจของกฎหมายการศึกษาตามรัฐธรรมนูญ เพราะกำหนดหน้าที่ของรัฐต่อเด็ก ผู้เรียน ประชาชน ครู และความเสมอภาคทางการศึกษา
ต้องจำถ้อยคำหลักให้แม่น: เด็กทุกคนได้รับการศึกษา 12 ปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ อย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย
หน้าที่รัฐด้านการศึกษา 5 แกน
1. จัดการศึกษา 12 ปี
รัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาเป็นเวลา 12 ปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ อย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย
2. ดูแลเด็กเล็กก่อนเข้าเรียน
ให้เด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนาก่อนเข้ารับการศึกษา เพื่อพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมวัย
3. เปิดหลายระบบและเรียนรู้ตลอดชีวิต
ให้ประชาชนได้รับการศึกษาตามความต้องการในระบบต่าง ๆ และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต
4. รัฐ อปท. เอกชนร่วมจัดการศึกษา
รัฐมีหน้าที่ดำเนินการ กำกับ ส่งเสริม และสนับสนุนให้การจัดการศึกษามีคุณภาพและได้มาตรฐานสากล โดยร่วมมือกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเอกชน
5. จัดตั้งกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา
เพื่อช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษา และเสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู
เป้าหมายของการศึกษาทั้งปวง
มุ่งพัฒนาผู้เรียน
คนดี
มีวินัย
ภูมิใจในชาติ
เชี่ยวชาญตามถนัด
รับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม ประเทศชาติ
ตารางแยกปีการศึกษา อย่าสับสน
| ฐานกฎหมาย/นโยบาย | จำนวนปี | ช่วงที่ต้องจำ |
|---|---|---|
| รัฐธรรมนูญ 2560 | 12 ปี | ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ |
| พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ | ไม่น้อยกว่า 12 ปี | เป็นกรอบการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานโดยไม่เก็บค่าใช้จ่ายตามกฎหมายการศึกษา |
| พระราชบัญญัติการศึกษาภาคบังคับ | 9 ปี | ป.1 ถึง ม.3 |
| นโยบายเรียนฟรี 15 ปี | 15 ปี | อนุบาล 1 ถึง ม.6 |
จุดหลอกของหมวด 5
ไม่ใช่ “จบการศึกษาขั้นพื้นฐาน”
รัฐธรรมนูญใช้คำว่า ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ ไม่ใช่ ป.1-ม.6
เป้าหมายคือ “ภูมิใจในชาติ”
การศึกษาทั้งปวงมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ ไม่ใช่ภูมิใจในตน
จำบทนี้ให้ขึ้นใจ: รัฐจัด 12 ปี = ก่อนวัยเรียนถึงจบภาคบังคับ + คุณภาพ + ไม่เก็บค่าใช้จ่าย