สระ พยัญชนะ วรรณยุกต์

1. เสียงแท้ หรือ เสียงสระ

สระในภาษาไทยแบ่งออกเป็น สระเดี่ยว (สระแท้), สระประสม, และสระเกิน

1) สระเดี่ยว (แท้) = 18 ตัว

• เสียงสั้น (รัสสระ) = 9 ตัว: อะ อิ อึ อุ เอะ แอะ โอะ เอาะ เออะ
• เสียงยาว (ทีฆสระ) = 9 ตัว: อา อี อื อู เอ แอ โอ ออ เออ

2) สระประสม (เลื่อน) = 6 ตัว

• เสียงสั้น = 3 ตัว: อัวะ เอียะ เอือะ
• เสียงยาว = 3 ตัว: อัว เอีย เอือ

💡 เทคนิคจำสระประสมเสียงยาว (ออกสอบบ่อย): "ผัว เบื่อ เมีย" (อัว เอือ เอีย)

3) สระเกิน = 8 ตัว

สระที่มีเสียงพยัญชนะท้ายพยางค์ผสมอยู่ ได้แก่: อำ ใอ ไอ เอา ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ

• อำ = อะ + ม
• ใอ, ไอ = อะ + ย
• เอา = อะ + ว

หมายเหตุ: บางครั้งนักภาษาศาสตร์ก็ไม่นับรวมสระประสมเสียงสั้น (อัวะ-เอียะ-เอือะ) และปัจจุบันนักภาษาศาสตร์ไม่นับสระเกินเป็นเสียงสระเพราะมีเสียงพยัญชนะผสมอยู่

2. หน้าที่ของสระ (การเปลี่ยนรูป)

สระเมื่อประสมกับพยัญชนะและมีตัวสะกด จะมีการเปลี่ยนแปลงรูป ดังนี้:

• สระคงรูป: รูปสระคงเดิม เช่น จะ, นะ, กะ, แคะ, แกะ
• สระลดรูป: รูปสระหายไป เช่น คน, จม (สระโอะ), ขอ, รอ (สระออ), เขย, เชย (สระเออ)
• สระเปลี่ยนรูป: รูปสระเปลี่ยนไป เช่น
  • สระอะ เปลี่ยนเป็น ไม้หันอากาศ (กัด, รัก, ปัน)
  • สระเอะ เปลี่ยนเป็น ไม้เต้าคู้ (เด็ก, เล็ก, เป็ด)
  • สระแอะ เปลี่ยนเป็น ไม้เต้าคู้ (แข็ง, แก๊ง, แท็งก์)
  • สระเอาะ เปลี่ยนเป็น ไม้เต้าคู้ (ล็อก, บล็อก, ก็)
  • สระเออ เปลี่ยนเป็น สระอิ (เกิน, เมิน, เดิน)
  • สระเออะ เปลี่ยนเป็น สระอิ (เลิ่กลั่ก, เงิน)

3. ความรู้เพิ่มเติม เรื่อง วิสรรชนีย์

• คำที่ประวิสรรชนีย์ (คำที่มีรูปวิสรรชนีย์): เช่น กระทะ, มะลิ, มะระ, ประชาชน, สระน้ำ
• คำที่ไม่ประวิสรรชนีย์ (คำที่ไม่มีรูปวิสรรชนีย์ แต่ออกเสียง อะ): เช่น สมาคม, เขนย, จราจร, ปฏิบัติ, นรก

เมื่อนำรูปสระมาประสมกันจะได้เสียงสระที่คุ้นเคย ตัวอย่างเช่น:

• พินทุอิ + ฝนทอง = อี
• หยาดน้ำค้าง + ลากข้าง = อำ
• ไม้หน้า + วิสรรชนีย์ = เอะ
• ไม้หน้า + ลากข้าง + วิสรรชนีย์ = เอาะ
• ไม้หน้า + พินทุอิ + ฟันหนู + ตัวออ = เอือ

4. พยัญชนะ (มี 44 รูป 21 เสียง)

4.1 เสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว (มี 21 เสียง 44 รูป)

1. /ก/ ก
2. /ค/ ข ฃ ค ฅ ฆ
3. /ง/ ง
4. /จ/ จ
5. /ช/ ช ฌ ฉ
6. /ซ/ ซ ศ ษ ส (ทร)
7. /ด/ ด ฎ (ฑ)
8. /ต/ ต ฏ
9. /ท/ ท ธ ฑ ฒ ถ ฐ
10. /น/ น ณ
11. /ป/ ป
12. /พ/ พ ภ ผ
13. /ฟ/ ฟ ฝ
14. /ม/ ม
15. /ย/ ย ญ
16. /ร/ ร
17. /ล/ ล ฬ
18. /ว/ ว
19. /ฮ/ ห ฮ
20. /อ/ อ

4.2 หน้าที่ของพยัญชนะ

1) พยัญชนะต้นคู่ (คำควบกล้ำ)

• อักษรควบแท้ (ร ล ว):
  • ก: กราบ กลับ กวาด
  • ค ข: ครวญ คลาย ควาย
  • ป: ปราบ ปลัก
  • พ ผ: พราน พลัด
  • ต: ตรวจ
• อักษรควบที่ได้รับอิทธิพลจากภาษาอังกฤษ: บร, บล, ฟร, ฟล, ดร, ทร
• อักษรควบไม่แท้:
  • ทร -> ซ: ทราย แทรก เศร้า ศรี สร้อย สร้าง
  • ไม่อ่าน ร: จริง ไซร้

2) อักษรนำ

• ห นำ: ขนม, ฉลาด, ขนาน, ใหญ่, ไหม, หญ้า
• อ นำ ย: อย่า, อยู่, อย่าง, อยาก

พยัญชนะตัวหน้าจะเป็นอักษรสูงหรืออักษรกลาง ตัวตามจะเป็นอักษรต่ำเดี่ยว (ง ญ น ย ร ว ม ล ยกเว้น ณ ฬ)

3) ทำหน้าที่เป็นเสียงท้ายพยางค์ (ตัวสะกด) มาตราตัวสะกด มีทั้งหมด 8 มาตรา:

• แม่กก: ปาก, สุข, ภาค, เมฆ
• แม่กบ: กราบ, บาป, ภาพ, ลาภ, ยีราฟ
• แม่กด: กด, จิต, นาถ, ครุฑ, อาจ, ก๊าซ, มาศ, กฎ, ปรากฏ, บาท, พุธ, รัฐ, วุฒิ, คช, พิษ, ดำรัส
• แม่กน: อ่อน, คุณ, ชาญ, สาร, อุบล, กาฬ
• แม่กม: สาม, ถาม, คุม
• แม่กง: ลิง, ร้อง
• แม่เกย: สวย, อร่อย
• แม่เกอว: แมว, เปรี้ยว

แม่ ก กา: คือ คำที่มีพยัญชนะต้นกับสระโดยไม่มีตัวสะกด เช่น ปูนา, ขาเก, โหระพา พยัญชนะที่ไม่ใช้เป็นตัวสะกดคือ: ผ ฝ ฌ อ ห ฉ ฮ

5. อักษรสามหมู่ (ไตรยางศ์)

6. เสียงวรรณยุกต์ (เสียงดนตรี)

วรรณยุกต์ในภาษาไทย มี 4 รูป ได้แก่ ่ ้ ๊ ๋ และมี 5 เสียง ได้แก่ เสียงสามัญ เสียงเอก เสียงโท เสียงตรี เสียงจัตวา

สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับเรื่องวรรณยุกต์:

• คำพื้นเสียง คือ คำที่ไม่มีรูปวรรณยุกต์กำกับ เช่น ดาว, เรือ, มะนาว, สะพาย เป็นต้น
• ทุกพยางค์ แม้ไม่มีรูปวรรณยุกต์ แต่จะต้องมีเสียงวรรณยุกต์กำกับเสมอ เช่น
  • ช่อ = โท
  • ขาย = จัตวา
  • ร้าน = ตรี
  • ก้าน = โท
  • โต๊ะ = ตรี
  • อก = เอก

เทคนิคการนับเสียงวรรณยุกต์

ใช้นิ้วมือทั้ง 5 ไล่เสียงทีละคำ:

• นิ้วโป้ง = เสียงสามัญ (ปา)
• นิ้วชี้ = เสียงเอก (ป่า)
• นิ้วกลาง = เสียงโท (ป้า)
• นิ้วนาง = เสียงตรี (ป๊า)
• นิ้วก้อย = เสียงจัตวา (ป๋า)

7. แผนที่จำเร็ว: ระบบเสียงไทยสำหรับทำข้อสอบ

เวลาเจอข้อสอบเรื่องระบบเสียง ให้แยกคิดเป็น 4 ชั้น อย่าดูคำทั้งคำพร้อมกัน เพราะจะพลาดง่าย

สูตรสั้นก่อนสอบ: ดูสระ -> ดูพยัญชนะต้น -> ดูตัวสะกด -> ค่อยตัดสินเสียงวรรณยุกต์
ถ้ารีบดูวรรณยุกต์ก่อน มักโดนหลอกเรื่องอักษรสามหมู่และคำเป็นคำตาย

8. ตารางช่วยอ่านเสียงวรรณยุกต์แบบไม่ตาลาย

8.1 คำเป็น

8.2 คำตาย

ตัวอย่างคิดทีละขั้น

1. ขัด = ข อักษรสูง + คำตาย + ไม่มีรูปวรรณยุกต์ -> เสียงเอก
2. คาด = ค อักษรต่ำ + คำตายเสียงยาว + ไม่มีรูป -> เสียงโท
3. ค่ะ = ค อักษรต่ำ + คำตายเสียงสั้น + ไม้เอก -> เสียงโท
4. โต๊ะ = ต อักษรกลาง + คำตายเสียงสั้น + ไม้โท -> เสียงโท

9. จุดหลอกยอดฮิตจากแนวข้อสอบ

10. แบบฝึกหัดประจำบท: ระบบเสียงไทย

ชุดที่ 1 แยกสระและตัวสะกด

1. คำว่า ใจ มีเสียงพยัญชนะท้ายแฝงหรือไม่
   เฉลย: มีเสียง ย แฝง เพราะ ใอ = อะ + ย
2. คำว่า น้ำ จัดอยู่ในพยางค์ปิดหรือเปิด
   เฉลย: พยางค์ปิด เพราะ อำ มีเสียง ม แฝง
3. คำว่า เกิน สระเปลี่ยนรูปจากสระใด
   เฉลย: สระเออ เมื่อมีตัวสะกด น จะเปลี่ยนรูปเป็น เอิ
4. คำว่า เด็ก สระใดเปลี่ยนรูป
   เฉลย: สระเอะ เปลี่ยนเป็นไม้ไต่คู้

ชุดที่ 2 อักษรสามหมู่และวรรณยุกต์

5. คำว่า ขา เป็นอักษรหมู่ใด และมีเสียงวรรณยุกต์อะไร
   เฉลย: ข เป็นอักษรสูง คำเป็น ไม่มีรูปวรรณยุกต์ -> เสียงจัตวา
6. คำว่า คา เป็นอักษรหมู่ใด และมีเสียงวรรณยุกต์อะไร
   เฉลย: ค เป็นอักษรต่ำ คำเป็น ไม่มีรูปวรรณยุกต์ -> เสียงสามัญ
7. คำว่า กบ มีเสียงวรรณยุกต์ใด
   เฉลย: ก อักษรกลาง คำตาย ไม่มีรูปวรรณยุกต์ -> เสียงเอก
8. คำว่า รัก มีเสียงวรรณยุกต์ใด
   เฉลย: ร อักษรต่ำ คำตายเสียงสั้น ไม่มีรูปวรรณยุกต์ -> เสียงตรี

ชุดที่ 3 วิเคราะห์คำยาก

9. ข้อใดเป็นอักษรควบไม่แท้ทั้งหมด
   ก. กลัว ครู ปลา
   ข. ทราย จริง เศร้า
   ค. กวาด คลาน พลอย
   ง. ตรง พราน ปราบ
   เฉลย: ข. เพราะ ทร ออกเสียง ซ และ จร/ศร บางคำไม่อ่าน ร

10. ข้อใดมีเสียงสะกดแฝงทุกคำ
    ก. น้ำ ใจ ไป เอา
    ข. ปลา ครู ดี มา
    ค. เตะ โต๊ะ เกะ กะ
    ง. ฟ้า ขา ตา มือ
    เฉลย: ก. เพราะ อำ มี ม แฝง, ใอ/ไอ มี ย แฝง, เอา มี ว แฝง

ทบทวนท้ายบท: ระบบเสียงไทยไม่ใช่แค่ท่องจำตัวอักษร แต่ต้องมองให้เห็นเสียงที่ซ่อนอยู่ในคำ โดยเฉพาะสระเกิน อักษรนำ และอักษรควบไม่แท้