ช่วงท้ายของประมวลจริยธรรมครูคือส่วนที่เชื่อม “การสอนจริง” เข้ากับ “ความเป็นมนุษย์ของผู้เรียน” อย่างชัดที่สุด
ข้อ 5 ถึงข้อ 8 เป็นกลุ่มที่ออกสอบในรูปสถานการณ์บ่อยมาก เพราะเกี่ยวกับผลสัมฤทธิ์ของงาน ความเป็นธรรม ภาพลักษณ์ของวิชาชีพ และสิทธิเด็กโดยตรง
สรุป 30 วินาที
จำสั้น ๆ ว่า ครูต้องสอนให้เกิดผลจริง ปฏิบัติต่อทุกคนอย่างเป็นธรรม วางตัวให้คนเชื่อถือ และคุ้มครองศักดิ์ศรีกับสิทธิเด็ก ถ้าโจทย์ถามเรื่องล้อเลียน เหยียดหยาม คุกคาม หรือเอาความต่างมาทำร้ายผู้เรียน ให้คิดถึงข้อ 8 ก่อนเลย
4 ข้อหลังของจริยธรรมครู
ข้อ 5
มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน
- ทำงานด้วยความรับผิดชอบ ขยัน อดทน และให้ทันต่อเวลา
- ใช้ทรัพยากรของทางราชการอย่างประหยัดและคุ้มค่า
- ยึดเป้าหมายขององค์กรและคุณภาพผู้เรียนเป็นหลัก
- พัฒนางาน รักษามาตรฐาน และใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม
- รับฟังความคิดเห็น พร้อมชี้แจงเหตุผลต่อผู้เรียน ผู้รับบริการ และผู้เกี่ยวข้อง
- พัฒนาตนเองอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง
ข้อ 6
ปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ
- ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเที่ยงธรรม เสมอภาค และปราศจากอคติ
- ให้บริการด้วยความเต็มใจ และให้เกียรติทุกคน
- ไม่ใช้เหตุแห่งเชื้อชาติ ศาสนา เพศ อายุ สภาพร่างกาย ฐานะ หรือความเชื่อทางการเมืองมาเลือกปฏิบัติ
ข้อ 7
ดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดีและรักษาภาพลักษณ์
- วางตัวให้เหมาะสมกับตำแหน่งหน้าที่ของครูและบุคลากรทางการศึกษา
- เคารพกฎหมาย มีวินัย และภาคภูมิใจในวิชาชีพ
- ควบคุมอารมณ์ มีสติ และแก้ปัญหาอย่างเหมาะสม
- ไม่ทำพฤติกรรมที่ทำให้ผู้เรียน ผู้ปกครอง หรือสังคมเสื่อมศรัทธาในวิชาชีพครู
- ไม่ใช้ตำแหน่งหน้าที่เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตนหรือผู้อื่น
ข้อ 8
เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ คำนึงถึงสิทธิเด็ก
- ไม่ดูหมิ่น เหยียดหยาม ด้อยค่า หรือปฏิบัติไม่เหมาะสมต่อผู้เรียนและผู้เกี่ยวข้อง
- ไม่นำความแตกต่างของบุคคลมาล้อเลียนให้เกิดความอับอาย
- ไม่ด่าว่า กลั่นแกล้ง ข่มเหง หรือรังแก
- ไม่คุกคามทางเพศ และไม่ใช้ถ้อยคำข่มขู่คุกคาม
- ต้องช่วยเหลือ ป้องกัน และคุ้มครองผู้เรียนจากการล่วงละเมิด การค้ามนุษย์ และการแสวงประโยชน์ทุกรูปแบบ
ตารางเปรียบเทียบ “ครูที่ถูกหลัก” กับ “ครูที่เสี่ยงผิดจริยธรรม”
| ด้าน | พฤติกรรมที่ถูกหลัก | พฤติกรรมที่เสี่ยงผิดจริยธรรม |
|---|---|---|
| ผลสัมฤทธิ์ของงาน | เตรียมการสอน พัฒนางาน ติดตามผลผู้เรียน และใช้ทรัพยากรคุ้มค่า | ทำงานแบบขอไปที ไม่พัฒนาตนเอง และไม่ใส่ใจผลลัพธ์ของผู้เรียน |
| ความเป็นธรรม | ให้บริการและประเมินอย่างเท่าเทียม ไม่เอาอคติมาปน | ลำเอียงเพราะความสนิท ฐานะ หรือความเชื่อของผู้เรียน |
| ภาพลักษณ์วิชาชีพ | วางตัวเหมาะสม มีวินัย เคารพกฎหมาย และคุมอารมณ์ได้ | ใช้ตำแหน่งหาผลประโยชน์ หรือทำพฤติกรรมที่ทำให้สังคมเสื่อมศรัทธา |
| สิทธิเด็ก | รับฟังด้วยเมตตา คุ้มครองผู้เรียนจากการละเมิดและการคุกคาม | ล้อเลียน ดุด่า เหยียดหยาม หรือปล่อยให้เด็กถูกละเมิดโดยไม่ช่วยเหลือ |
ข้อกำหนดเพิ่มเติมและบทบาทผู้บังคับบัญชา
ข้อกำหนดจริยธรรมเพิ่มเติม
- ถ้าส่วนราชการใดจัดทำข้อกำหนดจริยธรรมเพิ่มเติมจากประมวลจริยธรรม ครูและบุคลากรทางการศึกษาต้องถือปฏิบัติตามด้วย
- ให้มองว่าเป็นการเติมรายละเอียดให้เหมาะกับภารกิจของหน่วยงานนั้น ไม่ใช่การแยกออกจากกฎหมายแม่บท
หน้าที่ของหัวหน้าส่วนราชการและผู้บังคับบัญชา
- ส่งเสริม สนับสนุน และกำกับดูแลให้ผู้ใต้บังคับบัญชาปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมและประมวลจริยธรรม
- ส่งเสริมและพัฒนาให้ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษามีพฤติกรรมทางจริยธรรมเป็นแบบอย่างที่ดี
- จุดนี้สำคัญเพราะแปลว่าเรื่องจริยธรรมไม่ใช่ภาระของครูคนเดียว แต่เป็นหน้าที่ของระบบบังคับบัญชาด้วย
สถานการณ์จำเร็วที่เจอบ่อย
- ครูโพสต์หรือส่งต่อข้อมูลไม่เหมาะสม ให้คิดถึงข้อ 3 หรือข้อ 7 ตามลักษณะของการกระทำ
- ครูล้อเลียนรูปลักษณ์ ความเชื่อ หรือฐานะของผู้เรียน ให้คิดถึงข้อ 8 เป็นหลัก และโยงกับข้อ 6 เรื่องไม่เลือกปฏิบัติได้ด้วย
- ครูเลือกปฏิบัติกับนักเรียนบางคนเพราะชอบส่วนตัว เข้าข้อ 6 ชัดเจน
- ครูทำงานเต็มที่ พัฒนาสื่อ พัฒนาตน และรับฟังผู้เรียน เป็นภาพของข้อ 5
- ครูใช้ตำแหน่งเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว ขัดทั้งข้อ 2 และข้อ 7
คำจำของบทนี้: 4 ข้อหลังของครู = ทำงานให้เกิดผล ยุติธรรม วางตัวดี และคุ้มครองศักดิ์ศรีของผู้เรียน