เริ่ม Part 5 ให้แม่นด้วยคำ 2 คำคือ “เจ้าหน้าที่” และ “หน่วยงานของรัฐ”
ถ้าแยกสองคำนี้ไม่ออก จะสับสนทันทีเวลาทำโจทย์ว่าใครเข้า พ.ร.บ. นี้ และใครไม่เข้า โดยเฉพาะโจทย์ที่เอา “บริษัท” หรือ “เอกชน” มาหลอก
สรุป 30 วินาที
กฎหมายนี้ใช้กับ เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐ โดยหน่วยงานของรัฐตามกฎหมายนี้รวมถึงราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นโดย พ.ร.บ. หรือ พ.ร.ฎ. และหน่วยงานอื่นของรัฐที่มีพระราชกฤษฎีกากำหนด
คำนิยาม 2 คำที่ต้องแยกให้ออก
| คำ | ความหมายตามกฎหมายแบบจำง่าย | จุดออกสอบ |
|---|---|---|
| เจ้าหน้าที่ | ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้าง หรือผู้ปฏิบัติงานประเภทอื่น ไม่ว่าจะได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการหรือฐานะอื่นใด | ไม่จำกัดเฉพาะข้าราชการประจำ แต่ต้องอยู่ในระบบของหน่วยงานของรัฐ |
| หน่วยงานของรัฐ | กระทรวง ทบวง กรม ส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นโดย พ.ร.บ. หรือ พ.ร.ฎ. และหน่วยงานอื่นของรัฐที่มีกำหนดไว้ | โจทย์ชอบหลอกด้วยบริษัทมหาชนหรือหน่วยงานเอกชนที่ดูเหมือนเป็นรัฐ |
หน่วยงานของรัฐที่ “เข้า” กับ “ไม่เข้า”
ตัวอย่างที่เข้า
- กระทรวง ทบวง กรม และส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม
- จังหวัด อำเภอ
- เทศบาล อบต. อบจ. กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา
- รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นโดย พ.ร.บ. หรือ พ.ร.ฎ. เช่น การไฟฟ้า การประปา การรถไฟ องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ
- ธนาคารของรัฐที่จัดตั้งตามกฎหมายเฉพาะ เช่น ออมสิน ธอส. ธ.ก.ส.
ตัวอย่างที่ไม่เข้า
- บริษัทที่เป็นนิติบุคคลเอกชนหรือบริษัทมหาชน แม้รัฐอาจเคยถือหุ้น
- ตัวอย่างในเอกสารติว เช่น บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน), บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน), บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน)
- โรงเรียนเอกชน โรงพยาบาลเอกชน และองค์กรเอกชนทั่วไป
จุดหลอกที่ชอบออก
| ตัวอย่าง | ควรตอบอย่างไร | เหตุผล |
|---|---|---|
| เทศบาลเมือง | เป็นหน่วยงานของรัฐ | อยู่ในราชการส่วนท้องถิ่น |
| โรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข | เป็นหน่วยงานของรัฐ | อยู่ในส่วนราชการของรัฐ |
| ธนาคารกรุงไทย | ไม่ใช่หน่วยงานของรัฐตามชุดเอกสารติว | ใช้เป็นตัวเลือกหลอกบ่อย เพราะชื่อดูเหมือนของรัฐ |
| โรงเรียนเอกชน | ไม่ใช่หน่วยงานของรัฐ | ไม่อยู่ในระบบหน่วยงานของรัฐตามกฎหมายนี้ |
แล้ว “เจ้าหน้าที่” กว้างแค่ไหน
กฎหมายใช้คำกว้างมาก
- ข้าราชการประจำเข้าแน่นอน
- พนักงาน ลูกจ้าง และผู้ปฏิบัติงานประเภทอื่นในหน่วยงานของรัฐก็อาจเข้าได้ หากอยู่ในสถานะที่ทำงานในระบบของหน่วยงานนั้น
- ข้อสอบจึงชอบเอา ภารโรงของโรงเรียนรัฐ, พนักงานราชการ หรือ ลูกจ้างในหน่วยงานรัฐ มาให้เทียบกับบุคลากรเอกชน
เหตุผลที่ต้องมีกฎหมายฉบับนี้
เหตุผล 1
ไม่ให้เข้าใจผิดว่าเจ้าหน้าที่ต้องรับผิดส่วนตัวเสมอ
เพราะเจ้าหน้าที่ทำงานเพื่อประโยชน์สาธารณะ ไม่ใช่เพื่อประโยชน์ส่วนตัวเป็นหลัก
เหตุผล 2
ไม่ใช้หลักลูกหนี้ร่วมอย่างแข็งเกินไป
กฎหมายต้องการความเป็นธรรม ไม่ให้เจ้าหน้าที่บางคนรับภาระของผู้อื่นจนเกินสมควร
เหตุผล 3
ให้เจ้าหน้าที่กล้าตัดสินใจทำงาน
ถ้ากลัวถูกฟ้องส่วนตัวทุกกรณี งานของรัฐจะชะงักและประสิทธิภาพจะลดลง
คำจำของบทนี้: ดูให้ชัดก่อนว่าเป็น “คนของรัฐ” ใน “หน่วยงานของรัฐ” จริงหรือไม่