ถ้าจำตารางนี้ได้ คุณจะทำข้อสอบ Part 5 ได้เร็วขึ้นมาก
ข้อสอบส่วนใหญ่ของบทนี้วนอยู่แค่ 4 สถานการณ์ใหญ่ คือ ในหน้าที่/นอกหน้าที่ คูณกับ ละเมิดต่อบุคคลภายนอก/ละเมิดต่อหน่วยงานรัฐ
สรุป 30 วินาที
สูตรตัดข้อสอบคือ ในหน้าที่-บุคคลภายนอก = ไปที่หน่วยงานรัฐ, นอกหน้าที่-บุคคลภายนอก = ไปที่เจ้าหน้าที่, ในหน้าที่-หน่วยงานรัฐ = ดูมาตรา 8 โดยอนุโลม, และ นอกหน้าที่-หน่วยงานรัฐ = เจ้าหน้าที่รับผิดตามกฎหมายแพ่ง
ตาราง 4 ช่องที่ต้องจำ
| สถานการณ์ | ใครรับผิดก่อน | ฟ้องใคร | จุดพิเศษ |
|---|---|---|---|
| 1. ในหน้าที่ + ละเมิดต่อบุคคลภายนอก | หน่วยงานของรัฐ | ฟ้องหน่วยงานของรัฐ | ห้ามฟ้องเจ้าหน้าที่โดยตรง แม้ต่อมาจะมีสิทธิไล่เบี้ย |
| 2. ในหน้าที่ + ละเมิดต่อหน่วยงานรัฐ | พิจารณาตามมาตรา 10 ประกอบมาตรา 8 | หน่วยงานของรัฐเรียกจากเจ้าหน้าที่ได้เมื่อจงใจหรือประมาทร้ายแรง | ถ้าไม่ร้ายแรง โดยหลักไม่ใช่ฐานให้รับผิดส่วนตัวแบบเดียวกับกรณีหนัก |
| 3. นอกหน้าที่ + ละเมิดต่อบุคคลภายนอก | เจ้าหน้าที่ | ฟ้องเจ้าหน้าที่โดยตรง | อายุความที่ชุดเอกสารติวเน้นคือ 1 ปีนับแต่รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวเจ้าหน้าที่ |
| 4. นอกหน้าที่ + ละเมิดต่อหน่วยงานรัฐ | เจ้าหน้าที่ | หน่วยงานของรัฐเรียกจากเจ้าหน้าที่ | อายุความสำคัญ 2 ปีนับแต่หน่วยงานของรัฐรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวเจ้าหน้าที่ |
ตารางเสริมเรื่อง “ร้ายแรง” กับ “ไม่ร้ายแรง”
| กรณี | ไม่ร้ายแรง | ร้ายแรง |
|---|---|---|
| ในหน้าที่ + บุคคลภายนอก | หน่วยงานรัฐรับผิด ผู้เสียหายฟ้องหน่วยงานรัฐ | ผู้เสียหายก็ยังฟ้องหน่วยงานรัฐ แต่หน่วยงานมีสิทธิไล่เบี้ยจากเจ้าหน้าที่ภายหลัง |
| ในหน้าที่ + หน่วยงานรัฐ | ไม่ใช่ฐานให้เรียกจากเจ้าหน้าที่แบบกรณีหนัก | หน่วยงานเรียกจากเจ้าหน้าที่ได้ตามมาตรา 10 ประกอบมาตรา 8 |
| นอกหน้าที่ | ฟ้องเจ้าหน้าที่เป็นการเฉพาะตัว | ก็ยังฟ้องเจ้าหน้าที่เป็นการเฉพาะตัว เพียงแต่ระดับความผิดส่งผลต่อความรับผิดและข้อเท็จจริงในคดี |
Decision Graphic
Memory Board
ในหน้าที่
ให้สายตาไปที่ “ต้นสังกัด” ก่อน
- บุคคลภายนอก -> หน่วยงานรัฐรับผิด
- ถ้าหนัก -> ค่อยคิดเรื่องไล่เบี้ย
นอกหน้าที่
ให้สายตาไปที่ “ตัวเจ้าหน้าที่” ก่อน
- บุคคลภายนอก -> ฟ้องเจ้าหน้าที่
- หน่วยงานรัฐ -> หน่วยงานเรียกจากเจ้าหน้าที่
ตัวอย่างการคิดแบบเร็ว
- ครูขับรถราชการไปทำธุระส่วนตัวแล้วเกิดอุบัติเหตุ ให้เริ่มคิดที่ “นอกหน้าที่” ก่อน จึงมองไปที่ความรับผิดของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก
- ครูปฏิบัติงานตามคำสั่งราชการแล้วเกิดความเสียหายแก่บุคคลภายนอก ให้เริ่มที่มาตรา 5 และไปที่หน่วยงานของรัฐก่อน
- เจ้าหน้าที่ทำทรัพย์สินของหน่วยงานเสียหายระหว่างทำงาน ต้องถามต่อว่าจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงหรือไม่ เพราะจะมีผลต่อการเรียกชดใช้ตามมาตรา 10 ประกอบมาตรา 8
Case File: 2 เคสที่ควรจำให้ขึ้นใจ
สูตรคิดจากบทสนทนาที่ใช้ได้จริงในข้อสอบ
ให้ดูทีละชั้นว่า ทำเพื่อใคร, ผูกกับหน้าที่หรือคำสั่งหรือไม่, และ ตอนเกิดเหตุยังอยู่ในภารกิจนั้นอยู่หรือไม่ อย่าตัดสินจากคำว่า “นอกเวลาราชการ” เพียงอย่างเดียว
Case 01
นอกเวลา แต่ยังทำภารกิจตามคำสั่ง
ข้อเท็จจริง
ผอ. สั่งให้ขับรถหลวงไปซื้อของให้หน่วยงานหลังเลิกเวลาราชการ ระหว่างทางเกิดอุบัติเหตุชนผู้อื่น
จุดตัดสิน
แม้นอกเวลาราชการ แต่ถ้ายังขับรถไปตามภารกิจของหน่วยงานและยังไม่แวะออกไปทำเรื่องส่วนตัว มีน้ำหนักว่าเป็น การปฏิบัติหน้าที่
คำตอบข้อสอบที่ควรคิดก่อน
เริ่มที่ มาตรา 5 ผู้เสียหายไปที่ หน่วยงานของรัฐ ก่อน
จุดพลิกเกม
ถ้าระหว่างทางออกนอกเส้นทางไปทำธุระส่วนตัว ช่วงนั้นอาจเปลี่ยนเป็น นอกหน้าที่ ได้ทันที
Case 02
ครูพละสั่งนักเรียนวิ่งจนเสียชีวิต
ข้อเท็จจริง
ครูพละสั่งให้นักเรียนวิ่งรอบสนามเพื่อการเรียนหรือการควบคุมนักเรียน จนเกิดอันตรายร้ายแรงและนักเรียนเสียชีวิต
จุดตัดสิน
การสั่งการในฐานะครูผู้สอนและผู้ควบคุมนักเรียนเป็นกิจกรรมที่ผูกกับหน้าที่โดยตรง จึงให้เริ่มวิเคราะห์ว่าเป็น การกระทำในการปฏิบัติหน้าที่
คำตอบข้อสอบที่ควรคิดก่อน
ผู้ปกครองเริ่มฟ้องที่ หน่วยงานของรัฐต้นสังกัด ตามแนวมาตรา 5 ไม่ใช่ฟ้องครูพละโดยตรงในก้าวแรก
ข้อควรถามต่อ
หลังจากนั้นจึงค่อยพิจารณาอีกชั้นว่า ข้อเท็จจริงเข้าข่าย จงใจ หรือ ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง หรือไม่ เพราะประเด็นนี้มีผลต่อสิทธิไล่เบี้ยของหน่วยงาน
ตารางเปรียบเทียบ 2 เคสสำคัญ
| เคส | เหตุผลหลัก | แนวคำตอบข้อสอบ | คำเตือนจำง่าย |
|---|---|---|---|
| ขับรถหลวงนอกเวลา แต่ทำตามคำสั่งเพื่อหน่วยงาน | ยังมีความเชื่อมโยงกับภารกิจของหน่วยงานและยังไม่หลุดจากงาน | ไปฝั่ง “ในหน้าที่” ก่อน | ดู “วัตถุประสงค์ของงาน” มากกว่าดูแค่ “เวลา” |
| ครูพละสั่งนักเรียนวิ่งจนเสียชีวิต | เป็นการสั่งการและควบคุมนักเรียนในบทบาทครูผู้ปฏิบัติหน้าที่ | ไปฝั่ง “ในหน้าที่” และฟ้องหน่วยงานก่อน | ความร้ายแรงไม่เปลี่ยนคนที่ผู้เสียหายต้องฟ้องในก้าวแรก |
คำจำของบทนี้: แยกก่อนว่าใครเสียหาย แล้วค่อยแยกว่าอยู่ในหน้าที่หรือนอกหน้าที่