มาตรา 157 คือมาตราที่ออกสอบบ่อยมาก เพราะใช้ได้กับโจทย์สถานการณ์หลากหลายที่สุด
องค์สำคัญของมาตรานี้อยู่ที่ เจ้าพนักงานต้องปฏิบัติหรือละเว้นหน้าที่ “โดยมิชอบ” เพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใด หรือปฏิบัติ/ละเว้นหน้าที่ โดยทุจริต
ถอดมาตรา 157 เป็นภาษาจำง่าย
แยกเป็น 2 ช่องใหญ่
ช่องที่ 1: โดยมิชอบ
ทำหรือไม่ทำหน้าที่ในทางที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ระเบียบ หรือหน้าที่ จนทำให้คนอื่นเสียหาย
ช่องที่ 2: โดยทุจริต
มีเจตนาแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบ ไม่ว่าจะทำเองหรือละเว้นไม่ทำเพื่อเอื้อประโยชน์
อินโฟกราฟิกตัดสินมาตรา 157
ตารางจับคำให้แม่น
| ถ้าโจทย์พูดว่า... | ควรคิดอย่างไร |
|---|---|
| เพิกเฉย ไม่ดำเนินการ ทั้งที่ควรทำ | ให้คิดถึง “ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ” |
| ใช้อำนาจเอื้อคนบางกลุ่ม หรือกลั่นแกล้งอีกฝ่าย | ให้ดูว่ามีความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใดหรือไม่ และมีลักษณะมิชอบหรือทุจริตหรือไม่ |
| ไม่ทำหน้าที่เพราะได้ประโยชน์ตอบแทน | เข้าทาง “โดยทุจริต” ชัดขึ้น และอาจเชื่อมกับมาตราอื่นได้ด้วย |
| อ้างว่าเป็นดุลพินิจ แต่ใช้อย่างไม่เป็นธรรมชัดเจน | ต้องถามว่าดุลพินิจนั้นยังอยู่ในกรอบหน้าที่หรือเลยไปเป็นการมิชอบแล้วหรือไม่ |
Case File: ตัวอย่างจำง่าย
Case 01
ผู้อำนวยการโรงเรียนเพิกเฉยต่อการร้องเรียนทุจริต
หากได้รับร้องเรียนเรื่องการทุจริตในโรงเรียน แต่ไม่ดำเนินการใด ๆ ทั้งที่มีหน้าที่ต้องตรวจสอบหรือสั่งการต่อ อาจเข้ากรอบ ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ
คำจำ
“รู้แล้วไม่ทำ ทั้งที่ต้องทำ” คือประโยคสำคัญของมาตรา 157
Case 02
ครูเอื้อประโยชน์เฉพาะนักเรียนที่ผู้ปกครองให้ของ
ถ้าครูจงใจใช้อำนาจหน้าที่อย่างไม่เป็นธรรม เอื้อประโยชน์ให้เฉพาะนักเรียนที่ให้ของตอบแทน และปล่อยอีกกลุ่มเสียหาย โจทย์ลักษณะนี้มักพาไปคิดที่ มาตรา 157
คำจำ
เมื่อโจทย์เน้น “หน้าที่ของครู” และ “ความเสียหายแก่ผู้อื่น” ให้มอง 157 ก่อน
คำจำของบทนี้: มาตรา 157 คือมาตราที่เอาผิดการใช้อำนาจหรือการไม่ใช้อำนาจที่ควรใช้ จนเกิดความเสียหายหรือเกิดการทุจริต