ความรอบรู้หลักการ 3 ห่วง 2 เงื่อนไข สู่ความมั่นคง 4 มิติและการประยุกต์ใช้จริง
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy Philosophy: SEP) เป็นแนวพระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ที่พระราชทานแก่ราษฎรมาอย่างยาวนานเพื่อเป็นพื้นฐานนำพาชีวิตสู่สันติสุข พึ่งพาตนเอง และอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างสงบงาม
แผนภาพความเข้าใจเชิงประจักษ์ (3 ห่วง 2 เงื่อนไข สมดุล 4 มิติ)
นิยามคุณสมบัติของ 3 ห่วง และ 2 เงื่อนไข
ความพอดีที่แท้จริง ไม่ตระหนี่ถี่เหนียวจนขาดแคลนและไม่ฟุ่มเฟือยฟุ้งเฟ้อจนเกิดหนี้สินล้นพ้นตัว โดยคำนึงถึงขอบเขตความประหยัด ไม่เบียดเบียนความต้องการพื้นฐานของตนเอง ครอบครัว ตลอดจนไม่สร้างความเบียดเบียนเบียดบังผู้อื่นในสังคม
การตัดสินใจหรือการแสดงออกเกี่ยวกับระดับความพอดีนั้น จะต้องกระทำโดยตั้งอยู่บนเหตุและผลของความจริงอย่างเป็นธรรม ตรรกะถูกต้อง โดยประเมินและทบทวนจากปัจจัยภายใน/ภายนอกที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนคิดวิเคราะห์อย่างประณีตรอบคอบเกี่ยวกับผลข้างเคียงที่คาดว่าจะเกิดตามมาจากการกระทำ
การเตรียมพร้อมสภาพจิตใจ ทรัพยากร การเงิน วิถีอาชีพให้พรั่งพร้อมเพื่อรับผลกระทบ คลื่นวิกฤต หรือการเปลี่ยนแปลงอย่างสุดขั้วในทางเศรษฐกิจ ความเสี่ยง และความแปรผันของดินฟ้าอากาศที่คาดการณ์ล่วงหน้าไม่ได้ โดยอาศัยความระมัดระวังรอบคอบในการวางแผนชีวิต
เงื่อนไขความรู้ (ความรู้ 3ร)
- รอบรู้: รู้รอบด้านในสาระทางวิทยาการ ข้อมูลจริง ทฤษฎีวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างประจักษ์ชัด
- รอบคอบ: การนำเอาองค์ความรู้ กฎหมาย นโยบาย มิติต่างๆ มาเชื่อมโยง ค้นหารอยต่ออย่างใส่ใจถ้วนหน้าเพื่อประกอบขั้นตอนวางแผน
- ระมัดระวัง: การไม่ประมาท ขยันหมั่นเพียร และมีความสำรวมใส่ใจในขั้นการปฏิบัติตามแผนอย่างสุภาพ
เงื่อนไขคุณธรรม (จรรยาบรรณแกนชีวิต)
ความรอบรู้ในตัวครูต้องเป็นไปเพื่อส่งเสริมความดีงามของสังคม ดังนั้น เงื่อนไขคุณธรรมจึงกำหนดให้ยืนหยัดบนหลักความดี:
หลักสัปปุริสธรรม 7 ที่เชื่อมสอดคล้องกับเศรษฐกิจพอเพียง
ในทางวิชาการและแนวคิดคุณธรรม ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีความสอดคล้องอย่างสมบูรณ์แบบกับ สัปปุริสธรรม 7 (ธรรมของคนดีที่เป็นแกนสร้างปัญญา) ซึ่งข้อสอบชอบนำมาหยิบยกประเมินความสอดคล้องดังนี้:
- มัตตัญญุตา: รู้จักความประมาณพอดีในการใช้จ่าย บริโภค และใช้วาจา
- อัตตัญญุตา: รู้จักกำลัง ความสามารถ และวิถีฐานะของตนเองอย่างแท้จริง
- ธัมมัญญุตา: รู้จักเหตุ แยกแยะต้นตอความจริง เหตุผลเชิงวิทยาศาสตร์
- อัตถัญญุตา: รู้จักผลลัพธ์ ประเมินผลข้างเคียงและวิเคราะห์ความคุ้มค่ารอบคอบ
- กาลัญญุตา: รู้จักเวลาที่เหมาะสม การเคลื่อนไหว วางแผน ยืดหยุ่น
- ปริสัญญุตา: รู้จักบริษัท ชุมชน ท้องถิ่น สภาวะสิ่งแวดล้อม
- ปุคคลัญญุตา: รู้จักบุคคล จิตวิทยาปฏิสัมพันธ์ การวางตนอย่างสุภาพ