นิยามในบทนี้สำคัญมาก เพราะเป็นฐานของสิทธิ บริการ สื่อ เทคโนโลยี แผนรายบุคคล และระบบเรียนร่วมทั้งหมด
เมื่ออ่านบทนี้ ให้แยก 3 คำใหญ่ให้ได้ก่อน คือ คนพิการ ผู้ดูแลคนพิการ และแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล จากนั้นค่อยต่อด้วยเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวก ครูการศึกษาพิเศษ และรูปแบบสถานศึกษาที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลตั้งต้น
ชื่อกฎหมาย
การจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ
กฎหมายเฉพาะด้านสิทธิและระบบสนับสนุนทางการศึกษาของคนพิการ
ใช้บังคับ
6 ก.พ. 2551
ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ และมีฉบับแก้ไขเพิ่มเติมในปี 2556
ผู้รักษาการ
ศธ. และ อว.
รัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องมีอำนาจออกกฎกระทรวง ระเบียบ หรือประกาศในส่วนที่อยู่ในอำนาจหน้าที่
ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมที่ต้องจำ
| ฉบับ | สาระสำคัญ | จำแบบสั้น |
|---|---|---|
| พ.ศ. 2551 | กำหนดสิทธิและโอกาสทางการศึกษาของคนพิการ ตั้งแต่แรกเกิดหรือแรกพบความพิการจนตลอดชีวิต พร้อมระบบสนับสนุน เทคโนโลยี สิ่งอำนวยความสะดวก แผนรายบุคคล คณะกรรมการ และกองทุน | กฎหมายหลัก |
| ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2556 | ปรับนิยาม “ครูการศึกษาพิเศษ” และปรับองค์ประกอบคณะกรรมการส่งเสริมการจัดการศึกษาสำหรับคนพิการให้เหมาะกับระบบงานมากขึ้น | แก้ครูพิเศษ + คณะกรรมการ |
นิยามที่ต้องจับให้แม่น
| คำ | ความหมาย | จุดจำ |
|---|---|---|
| คนพิการ | บุคคลที่มีข้อจำกัดในการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันหรือการมีส่วนร่วมทางสังคม เนื่องจากมีความบกพร่องด้านต่าง ๆ และมีความต้องการจำเป็นพิเศษทางการศึกษาเพื่อให้สามารถดำรงชีวิตและมีส่วนร่วมทางสังคมได้อย่างบุคคลทั่วไป | ข้อจำกัด + อุปสรรค + ต้องได้รับความช่วยเหลือทางการศึกษา |
| ผู้ดูแลคนพิการ | บิดา มารดา ผู้ปกครอง บุตร สามี ภรรยา ญาติ พี่น้อง หรือบุคคลอื่นที่รับดูแลหรือรับอุปการะคนพิการ | คนที่ดูแลจริง ไม่จำกัดแค่พ่อแม่ |
| แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล | แผนที่กำหนดแนวทางจัดการศึกษาซึ่งสอดคล้องกับความต้องการจำเป็นพิเศษของคนพิการ และกำหนดเทคโนโลยี สิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออื่นทางการศึกษาเฉพาะบุคคล | IEP = แผนรายบุคคล |
| เทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวก | เครื่องมือ อุปกรณ์ ฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ หรือบริการสำหรับคนพิการโดยเฉพาะ หรือดัดแปลงให้ตรงกับความต้องการของแต่ละบุคคล เพื่อเพิ่ม รักษา คงไว้ หรือพัฒนาความสามารถในการเข้าถึงข้อมูล การสื่อสาร และกิจกรรมในชีวิตประจำวัน | ช่วยให้เข้าถึงและใช้ชีวิตอิสระ |
| ครูการศึกษาพิเศษ | ครูที่มีวุฒิทางการศึกษาพิเศษสูงกว่าปริญญาตรี หรือครูที่มีวุฒิทางการศึกษาพิเศษระดับปริญญาตรีที่ผ่านการประเมินทักษะการสอนคนพิการตามที่คณะกรรมการกำหนด และปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการจัดการศึกษาสำหรับคนพิการในสถานศึกษาของรัฐหรือเอกชน | ฉบับแก้ไขเน้นวุฒิ + ผ่านประเมิน + ปฏิบัติหน้าที่จริง |
| การเรียนร่วม | การจัดให้คนพิการเข้าศึกษาในระบบการศึกษาทั่วไปทุกระดับและหลากหลายรูปแบบ รวมถึงการจัดการศึกษาที่รองรับผู้เรียนทุกกลุ่มรวมทั้งคนพิการ | เรียนในระบบทั่วไปได้ ไม่ถูกแยกออกโดยอัตโนมัติ |
| สถานศึกษาเฉพาะความพิการ | สถานศึกษาของรัฐหรือเอกชนที่จัดการศึกษาสำหรับคนพิการโดยเฉพาะ ทั้งอยู่ประจำ ไปกลับ และรับบริการที่บ้าน | เฉพาะความพิการ |
| ศูนย์การศึกษาพิเศษ | สถานศึกษาของรัฐที่จัดการศึกษานอกระบบหรือตามอัธยาศัยแก่คนพิการตั้งแต่แรกเกิดหรือแรกพบความพิการจนตลอดชีวิต รวมทั้งอบรมผู้ดูแล ครู บุคลากร และชุมชน พร้อมจัดสื่อ เทคโนโลยี บริการ และความช่วยเหลืออื่น | รัฐ + ตลอดชีวิต + สนับสนุนหลายฝ่าย |
| ศูนย์การเรียนเฉพาะความพิการ | สถานศึกษาที่จัดการศึกษานอกระบบหรือตามอัธยาศัยแก่คนพิการโดยเฉพาะ โดยผู้จัดอาจเป็นหน่วยงาน บุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กรเอกชน ท้องถิ่น วิชาชีพ ศาสนา สถานประกอบการ โรงพยาบาล หรือสถาบันทางสังคมอื่น | ผู้จัดหลากหลาย รูปแบบยืดหยุ่น |
จำเร็ว: IEP คือแผนหลัก ส่วน IIP คือแผนการสอนรายบุคคลที่ทำให้เป้าหมายใน IEP เกิดขึ้นในห้องเรียน