จัดระเบียบโดยยึด "หลักการแบ่งอำนาจ (Deconcentration)" เพื่อให้การบริการประชาชนเป็นไปอย่างใกล้ชิดรวดเร็วขึ้น แบ่งเป็น 2 ระดับ คือ จังหวัด และ อำเภอ
📌 ข้อมูลปัจจุบัน: ประเทศไทยมี 76 จังหวัด และ 878 อำเภอ (กทม. ไม่ใช่จังหวัด เป็นท้องถิ่น)
1. จังหวัด (มีฐานะเป็นนิติบุคคล)
กฎหมายการจัดการ
- • การตั้ง / ยุบ / เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัด ตราเป็น พ.ร.บ.
- • ให้เป็นการรวมท้องที่หลายอำเภอเข้าด้วยกัน
- • การขอตั้งงบประมาณ บูรณาการกลุ่มจังหวัด ถือว่าจังหวัด/กลุ่มจังหวัด เป็น "ส่วนราชการ" ตามกฎหมายว้าด้วยวิธีการงบประมาณ
ผู้ว่าราชการจังหวัด (ผวจ.)
สังกัดกระทรวงมหาดไทย เป็นข้าราชการประจำ มีหน้าที่บังคับบัญชาสูงสุดในจังหวัด
- ✅ สั่งการระเบียบแผนพัฒนาจังหวัด และรับชี้แจงจากผู้ตรวจราชการ
- ✅ กำกับดูแล (ยกเว้นสั่งการไม่ได้) ข้าราชการต่อไปนี้: ทหาร, ตุลาการ, อัยการ, พลเรือนในมหาลัย, สตง., และครู
- ✅ การจำกัด/ตัดทอนอำนาจ ผวจ. ต้องตราเป็น พ.ร.บ.
คณะกรรมการที่สำคัญระดับจังหวัด
ข้อสอบมักจะถามความแตกต่างระหว่าง "คณะกรมการจังหวัด" และ "คณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัด" ให้จำตารางนี้ไว้:
| คณะกรมการจังหวัด | คณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัด (ก.ธ.จ.) |
|---|---|
|
หน้าที่หลัก: เป็น ที่ปรึกษา ของผู้ว่าราชการจังหวัด และบริหารงานต่างๆ
|
หน้าที่หลัก: สอดส่องและเสนอแนะ การปฏิบัติภารกิจของหน่วยงานรัฐตามหลักธรรมาภิบาล
|
|
องค์ประกอบสำคัญ:
|
องค์ประกอบสำคัญ:
|
2. อำเภอ (ไม่มีฐานะนิติบุคคล)
❌
อำเภอ ไม่เป็นนิติบุคคล
- • ไม่มีงบประมาณเป็นของตนเอง ต้องเบิกจ่ายแฝงกับงบจังหวัด
- • การตั้ง / ยุบ / เปลี่ยนชื่ออำเภอ ตราเป็น พ.ร.ฎ.
- • มี นายอำเภอ เป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุดของอำเภอ (สังกัด กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย)
- • อำนาจใช้แบบอนุโลมจากผู้ว่าฯ เพื่อแก้ปัญหาให้ประชาชนเบื้องต้น (ควบคุมสอดส่องท้องถิ่นในอำเภอตนเอง)