ยึดหลัก "การกระจายอำนาจ (Decentralization)" องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั้ง 5 รูปแบบ มีฐานะเป็น "นิติบุคคล" ทั้งสิ้น
(ข้อมูลปัจจุบันมี อปท. ทั้งประเทศรวม 7,850 แห่ง)
โครงสร้างรูปแบบท้องถิ่น และ การตรากฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ตารางวิเคราะห์ความแตกต่างของรูปแบบ อปท. เพื่อเตรียมสอบ:
| ประเภท (อปท.) | ปัจจุบัน (แห่ง) | กฎหมายจัดตั้ง / ยุบ / เปลี่ยน | บทบาทสำคัญ |
|---|---|---|---|
| 1. อบจ. (รูปแบบทั่วไป) |
76 | พ.ร.บ. | มีจังหวัดละ 1 แห่ง (ยกเว้น กทม. ไม่มี) จัดบริการสาธารณะที่ตำบลและเทศบาลทำไม่ได้เพราะงบไม่พอ (เช่น ขยะรวม) |
| 2. เทศบาล (รูปแบบทั่วไป) |
2,472 | ประกาศกระทรวงมหาดไทย |
ชุมชนเมือง (3 ประเภท: นคร, เมือง, ตำบล) *สุขาภิบาลเดิมถูกยกฐานะเป็นเทศบาลตำบลปี 42 |
| 3. อบต. (รูปแบบทั่วไป) |
5,300 เยอะสุด |
ประกาศกระทรวงมหาดไทย | ชุมชนชนบท ใกล้ชิดประชาชนที่สุด |
| 4. กทม. (รูปแบบพิเศษ) |
1 | พ.ร.บ. | ปกครองเมืองหลวง ทรงประธานาธิบดี (ของสหรัฐ) |
| 5. เมืองพัทยา (รูปแบบพิเศษ) |
1 |
พ.ร.บ.
(แก้ไขเขต ใช้ พ.ร.ฎ.) |
การท่องเที่ยว (อ.บางละมุง จ.ชลบุรี) *เดิมคือ สุขาภิบาลนาเกลือ |