กฎหมายฉบับนี้คือ “คู่มือการใช้อำนาจของรัฐให้ถูกขั้นตอน เป็นธรรม และตรวจสอบได้”
เวลาเจ้าหน้าที่จะออกคำสั่งกับบุคคลใดบุคคลหนึ่ง กฎหมายนี้จะเข้ามากำกับว่า ใครมีอำนาจ, ใครเป็นคู่กรณี, ต้องรับฟังอย่างไร, อุทธรณ์ได้เมื่อไร และ ถ้าไม่ทำตามจะบังคับอย่างไร
สรุป 30 วินาที
ให้จำภาพรวมว่า Part 3 คือกฎหมายของ นิยาม + ขั้นตอน + ความเป็นธรรม + ตัวเลขเวลา โดยแกนที่ออกสอบบ่อยที่สุดคือ คำสั่งทางปกครอง และ สิทธิของคู่กรณี
จุดตั้งต้นที่เอกสารติวย้ำซ้ำกัน
ภาพรวมฉบับ
5 หมวด 87 มาตรา
เป็นภาพจำหลักของชุดเอกสาร Part 3 ทั้งฉบับ
ผู้รักษาการ
นายกรัฐมนตรี
เป็นจุดพื้นฐานที่เอกสารสรุปและฉบับกฎหมายตรงกัน
ภาพจำข้อสอบ
9 ยก + ตัวเลขเวลา
ให้ท่องคู่กับคำสั่งทางปกครองเสมอ เพราะเอกสารติวย้ำบ่อยมาก
ไทม์ไลน์ที่ต้องจำ
| ฉบับ | วันที่สำคัญ | สาระที่ต้องจำ |
|---|---|---|
| ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2539 | ประกาศใช้ 14 พฤศจิกายน 2539 และมีผลใช้บังคับ 14 พฤษภาคม 2540 | วางหลักเกณฑ์และขั้นตอนการดำเนินงานทางปกครองให้ถูกต้อง มีประสิทธิภาพ และเป็นธรรม |
| ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2557 | ประกาศใช้ 30 ธันวาคม 2557 และมีผล 31 ธันวาคม 2557 | เพิ่มความชัดเรื่องการตรวจคำขอ การแจ้งเอกสารไม่ครบ และการทำคำสั่งทางปกครองให้มีประสิทธิภาพขึ้น |
| ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2562 | ประกาศใช้ 27 พฤษภาคม 2562 และมีผล 28 พฤษภาคม 2562 | ปรับปรุงเรื่อง การบังคับทางปกครอง ให้ชัดขึ้น โดยเพิ่มหมวด 2/1 เข้ามา |
แผนที่จำเร็วของทั้งฉบับ
Memory Graphic
บทนำ
นิยามและภาพรวม
หมวด 1
คณะกรรมการกลาง
หมวด 2
คำสั่งทางปกครอง
หมวด 3
ระยะเวลาและอายุความ
หมวด 4
การแจ้ง
หมวด 5
คณะกรรมการพิจารณา
หมายเหตุที่ออกสอบบ่อย: ปัจจุบันต้องจำ หมวด 2/1 การบังคับทางปกครอง ไว้ประกบกับหมวด 2 ด้วย เพราะเป็นของสำคัญที่เพิ่มเข้ามาในฉบับแก้ไขปี 2562
คำ 4 คำที่ต้องแยกให้ออก
| คำ | ความหมายจำง่าย | จุดต่างที่ออกสอบบ่อย |
|---|---|---|
| วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง | การเตรียมการและการดำเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคำสั่งทางปกครองหรือกฎ รวมทั้งการดำเนินการทางปกครองตามกฎหมายนี้ | ขอบเขตกว้างที่สุด เพราะกินทั้ง คำสั่ง และ กฎ |
| การพิจารณาทางปกครอง | การเตรียมการและการดำเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคำสั่งทางปกครอง | แคบกว่า “วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง” เพราะไม่รวมเรื่องกฎ |
| คำสั่งทางปกครอง | การใช้อำนาจตามกฎหมายของเจ้าหน้าที่ที่มีผลกระทบต่อสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลเป็นการเฉพาะ | จำคำสำคัญ 3 ตัว: เจ้าหน้าที่ + อำนาจตามกฎหมาย + กระทบเฉพาะบุคคล |
| กฎ | พระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง ประกาศกระทรวง ข้อบัญญัติท้องถิ่น ระเบียบ ข้อบังคับ หรือบทบัญญัติที่มีผลเป็นการทั่วไป | ไม่มุ่งใช้กับบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นการเฉพาะ |
9 กรณีที่กฎหมายนี้ไม่ใช้บังคับ
Mnemonic
9 ยก
ในเอกสารติวมักสรุปเรียกรวมว่า “9 ยก” หมายถึง 9 กลุ่มการดำเนินการที่กฎหมายนี้ไม่ใช้บังคับ ให้จำคำนี้ให้ติดก่อน แล้วค่อยแตกเป็นรายการ
1
รัฐสภาและคณะรัฐมนตรี
เป็นการดำเนินการทางนิติบัญญัติและบริหารระดับนโยบาย
2
องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ
เช่น กกต. ป.ป.ช. ผู้ตรวจการแผ่นดิน ตามอำนาจเฉพาะของตน
3
นโยบายโดยตรงของนายกฯ หรือรัฐมนตรี
เป็นระดับนโยบาย ไม่ใช่การออกคำสั่งเฉพาะรายแบบทางปกครอง
4
การพิจารณาของศาล
รวมถึงกระบวนพิจารณาคดี การบังคับคดี และการวางทรัพย์
5
เรื่องร้องทุกข์ตามกฎหมายคณะกรรมการกฤษฎีกา
เป็นกระบวนการเฉพาะของกฎหมายอีกฉบับหนึ่ง
6
นโยบายการต่างประเทศ
เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและการเจรจาระดับรัฐ
7
ราชการทหารด้านความมั่นคง
รวมการปฏิบัติหน้าที่ยุทธการเพื่อป้องกันประเทศ
8
กระบวนการยุติธรรมอาญาของอัยการ
เช่น การสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องคดี
9
การดำเนินการขององค์กรศาสนา
เช่น การบวช การนิคหกรรมสงฆ์ และการให้เลิกผนวช
ตารางแยก “เป็นคำสั่งทางปกครอง” กับ “ไม่เป็น”
| เป็นคำสั่งทางปกครอง | ไม่เป็นคำสั่งทางปกครอง |
|---|---|
|
|
จำคีย์เวิร์ดให้แม่น: ถ้ากระทบเฉพาะราย ให้คิดถึงคำสั่งทางปกครอง แต่ถ้าใช้บังคับทั่วไปหรือเป็นแค่ขั้นตอนภายใน ให้ระวังว่าอาจ ไม่ใช่