ก.ม.จ. คือ “ศูนย์กลางกำกับมาตรฐานจริยธรรมของภาครัฐ”
ถ้า Part 4 เปรียบเป็นระบบทั้งระบบ ก.ม.จ. ก็คือคณะกรรมการที่คอยกำหนดทิศทาง ติดตาม ประเมิน ตีความ และกดให้ทุกหน่วยงานรักษามาตรฐานจริยธรรมไปในทิศเดียวกัน
สรุป 30 วินาที
ให้จำโครงสร้างแบบนี้ ประธาน 1 + รองประธาน 1 + กรรมการโดยตำแหน่ง 5 + ผู้ทรงคุณวุฒิไม่เกิน 5 + เลขาธิการ ก.พ. เป็นเลขานุการ และจำให้แม่นว่า วาระผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ปี ต่อได้แต่ไม่เกิน 2 วาระติด
โครงสร้างของ ก.ม.จ.
ประธาน
1 คน
นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมาย
รองประธาน
1 คน
ผู้แทนคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนที่ได้รับมอบหมาย
กรรมการโดยตำแหน่ง
5 คน
มาจาก ก.พ.อ., ก.ค.ศ., ก.ตร., ก.ถ. และสภากลาโหม อย่างละ 1 คน
ผู้ทรงคุณวุฒิ
ไม่เกิน 5 คน
นายกรัฐมนตรีแต่งตั้งจากผู้มีผลงานเป็นที่ประจักษ์ด้านจริยธรรม กฎหมาย บุคคล หรือพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
เลขานุการ
เลขาธิการ ก.พ.
สำนักงาน ก.พ. ทำหน้าที่ธุรการ งานประชุม งานวิชาการ และงานสนับสนุนทั้งหมด
ตารางแยกองค์ประกอบให้จำเร็ว
| องค์ประกอบ | รายละเอียด | จุดที่ออกสอบ |
|---|---|---|
| ประธานกรรมการ | นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย | อย่าสับกับรองประธานหรือเลขานุการ |
| รองประธาน | ผู้แทน ก.พ. ที่ได้รับมอบหมาย | มักถามตรง ๆ ว่าใครเป็นรองประธาน |
| กรรมการโดยตำแหน่ง | จาก 5 องค์กรหลักด้านบุคคลของรัฐ | ต้องจำชุด 5 องค์กรให้ครบ |
| กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ | นายกรัฐมนตรีแต่งตั้งได้ไม่เกิน 5 คน | ตัวเลขและคุณสมบัติคือจุดเก็บคะแนน |
| เลขานุการ | เลขาธิการ ก.พ. | สำนักงาน ก.พ. เป็นหน่วยธุรการของ ก.ม.จ. |
คุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้ทรงคุณวุฒิ
คุณสมบัติที่ต้องมี
- มีสัญชาติไทย
- อายุไม่ต่ำกว่า 45 ปี
- มีความรู้ ความสามารถ หรือประสบการณ์ที่เป็นประโยชน์ต่อการทำงานด้านจริยธรรม และมีผลงานเป็นที่ประจักษ์
ลักษณะต้องห้ามที่ออกสอบบ่อย
- เป็นบุคคลล้มละลายหรือเคยล้มละลายทุจริต
- ไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ
- เคยต้องโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุด เว้นแต่ความผิดโดยประมาท
- เป็นผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง สมาชิกสภาท้องถิ่น ผู้บริหารท้องถิ่น หรือเกี่ยวข้องกับพรรคการเมือง
- เคยถูกลงโทษทางวินัย หรือให้ออก ปลดออก ไล่ออกจากราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือหน่วยงานของรัฐ
- เคยมีคำพิพากษาเรื่องร่ำรวยผิดปกติ หรือความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ
- เคยพ้นจากตำแหน่งเพราะศาลวินิจฉัยว่าฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง
วาระ การพ้นตำแหน่ง และตัวเลขสำคัญ
| เรื่อง | สาระที่ต้องจำ |
|---|---|
| วาระ | ผู้ทรงคุณวุฒิอยู่ในตำแหน่งคราวละ 3 ปี |
| แต่งตั้งซ้ำ | แต่งตั้งอีกได้ แต่ดำรงตำแหน่งติดต่อกันเกิน 2 วาระไม่ได้ |
| อยู่ต่อชั่วคราว | ถ้ายังไม่ได้แต่งตั้งใหม่ ให้ผู้พ้นวาระปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคนใหม่จะเข้ารับหน้าที่ |
| พ้นก่อนวาระ | ตาย ลาออก ขาดคุณสมบัติ มีลักษณะต้องห้าม หรือถูก ก.ม.จ. ลงมติให้ออกเพราะบกพร่องต่อหน้าที่ ประพฤติเสื่อมเสีย หรือหย่อนความสามารถ |
| แต่งตั้งแทน | คนใหม่อยู่เท่ากับวาระที่เหลือ เว้นแต่วาระเหลือไม่ถึง 180 วัน จะไม่แต่งตั้งแทนก็ได้ |
อำนาจหน้าที่ของ ก.ม.จ.
Mnemonic
แนะ - กำหนด - พัฒนา - ติดตาม - ตรวจรายงาน - ตีความ - รับมอบ
แนะ = เสนอแนะและให้คำปรึกษาด้านนโยบายและยุทธศาสตร์ต่อคณะรัฐมนตรี
กำหนด = กำหนดแนวทางหรือมาตรการขับเคลื่อนกระบวนการรักษาจริยธรรม
พัฒนา = วางแนวทางส่งเสริมและพัฒนาให้เจ้าหน้าที่รัฐมีความรู้ความเข้าใจด้านจริยธรรม
ติดตาม = กำกับ ติดตาม และประเมินผล โดยอย่างน้อยต้องมีการประเมินความรู้และพฤติกรรมทางจริยธรรม
ตรวจรายงาน = ตรวจสอบรายงานประจำปีของหน่วยงานของรัฐ และสรุปเสนอต่อ ครม. อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
ตีความ = วินิจฉัยปัญหาที่เกิดจากการใช้กฎหมาย และรับหน้าที่อื่นตามที่ ครม. มอบหมาย
วิธีทำงานของคณะกรรมการ
ทบทวนมาตรฐาน
ทุก 5 ปี
ถ้ามีความจำเป็นหรือสถานการณ์เปลี่ยน จะทบทวนเร็วกว่านั้นก็ได้
องค์ประชุม
ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง
ของจำนวนกรรมการทั้งหมดเท่าที่มีอยู่
มติ
เสียงข้างมาก
ถ้าคะแนนเท่ากัน ประธานในที่ประชุมออกเสียงเพิ่มอีก 1 เสียง
เครื่องมือเพิ่ม
ตั้งอนุกรรมการได้
รวมทั้งคณะทำงานเพื่อช่วยพิจารณาหรือดำเนินการตามที่มอบหมาย
คำจำของบทนี้: ก.ม.จ. คือคนกำหนดเกม ติดตามเกม และตีความเกมด้านจริยธรรมของภาครัฐ