หลักสูตรสถานศึกษาคือจุดที่ “กรอบนโยบาย” ถูกแปลงเป็น “การใช้จริงในโรงเรียน”
บทนี้สำคัญมากสำหรับมุมวิชาชีพครู เพราะสะท้อนว่าท้ายที่สุดแล้วโรงเรียนต้องเป็นผู้จัดทำ ปรับใช้ และติดตามหลักสูตรด้วยตนเอง ไม่ใช่รอรับอย่างเดียวจากส่วนกลาง
บทบาทของหลักสูตรสถานศึกษา
ข้อกำหนดกลางของโรงเรียน
เป็นข้อกำหนดที่ทุกคนในสถานศึกษาต้องปฏิบัติตาม เพื่อให้การจัดการเรียนรู้เดินไปในทิศทางเดียวกัน
เอกสารประกอบการประเมิน
ใช้เป็นเอกสารสำคัญประกอบการประเมินทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา
กระบวนการจัดทำหลักสูตรสถานศึกษา 6 ขั้น
- แต่งตั้งคณะกรรมการ ประกอบด้วยฝ่ายวิชาการ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน
- วิเคราะห์ข้อมูล เช่น หลักสูตรแกนกลาง 2551 กรอบหลักสูตรท้องถิ่น ความต้องการของชุมชน ผู้เรียน และสถานศึกษา
- จัดทำหลักสูตรสถานศึกษา โดยจัดองค์ประกอบหลักของเอกสารให้ครบ
- คณะกรรมการสถานศึกษาพิจารณาให้ความเห็นชอบ โดยผู้บริหารและประธานกรรมการลงนาม
- ใช้หลักสูตร ในระดับชั้นเรียน
- วิจัย ติดตาม ประเมินผล เพื่อนำไปพัฒนาต่อ
องค์ประกอบของหลักสูตรสถานศึกษา
| องค์ประกอบ | รายละเอียดที่ต้องจำ |
|---|---|
| ความนำหรือส่วนนำ | แสดงความเชื่อมโยงระหว่างหลักสูตรแกนกลางกับหลักสูตรท้องถิ่น รวมถึงจุดเน้นและความต้องการของโรงเรียน |
| วิสัยทัศน์ | สะท้อนเจตนารมณ์ อุดมการณ์ หลักการ ความเชื่อ อนาคตที่พึงประสงค์ และเอกลักษณ์ของโรงเรียน |
| สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน | คุณลักษณะและความสามารถที่สถานศึกษามุ่งพัฒนา |
| คุณลักษณะอันพึงประสงค์ | สิ่งที่ต้องการให้ผู้เรียนมีติดตัวเมื่อผ่านหลักสูตร |
| โครงสร้างหลักสูตรสถานศึกษา | เวลาเรียน รายวิชาพื้นฐาน/เพิ่มเติม และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน |
| คำอธิบายรายวิชา | เขียนให้เห็นขอบเขตสาระของรายวิชาอย่างชัดเจน |
| เกณฑ์การจบหลักสูตร | ใช้กำหนดเงื่อนไขสำคัญของการผ่านหลักสูตร |
เปรียบเทียบหลักสูตรท้องถิ่นกับหลักสูตรสถานศึกษา
หลักสูตรท้องถิ่น
- เป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรสถานศึกษา
- ผู้จัดทำกรอบหลักสูตรท้องถิ่น: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
- ผู้จัดทำสาระหลักสูตรท้องถิ่น: สถานศึกษา
หลักสูตรสถานศึกษา
- ผู้จัดทำหลักสูตรสถานศึกษา: สถานศึกษา
- ผู้จัดทำสาระหลักสูตรสถานศึกษา: สถานศึกษา
- เป็นเอกสารหลักที่ใช้กำกับการจัดการเรียนรู้ทั้งโรงเรียน
ประเด็นออกสอบที่ควรจำ
- การออกแบบหน่วยการเรียนรู้ เป็นการพัฒนาหลักสูตรระดับชั้นเรียน
- หลักสูตรที่สอดคล้องกับบริบทของชุมชนและสถานศึกษา คือ หลักสูตรสถานศึกษา
- จุดมุ่งหมายของหลักสูตรบูรณาการ คือ ลดความซ้ำซ้อนของเนื้อหาวิชา
บทนี้สรุปสั้นได้ว่า โรงเรียนต้องไม่ใช่แค่ผู้ใช้หลักสูตร แต่เป็นผู้สร้าง ปรับ และรับผิดชอบหลักสูตรสถานศึกษาของตนเองด้วย