บรรยากาศทางกายภาพคือสิ่งที่ผู้เรียนสัมผัสได้ทันทีเมื่อเข้าห้องเรียน ทั้งแสง อากาศ โต๊ะ เก้าอี้ สื่อ มุมหนังสือ และความเป็นระเบียบ
ถ้าห้องเรียนจัดดี ผู้เรียนจะเคลื่อนไหวสะดวก มองเห็นชัด หยิบใช้สื่อได้ง่าย รู้สึกอยากเรียน และทำกิจกรรมร่วมกันได้คล่องตัว
ความหมายของบรรยากาศทางกายภาพ
บรรยากาศทางกายภาพ หรือบรรยากาศทางด้านวัตถุ หมายถึง การจัดสภาพแวดล้อมภายในห้องเรียนให้เป็นระเบียบเรียบร้อย น่าดู สะอาด มีเครื่องใช้และสิ่งอำนวยความสะดวกที่ช่วยให้การเรียนของนักเรียนสะดวกขึ้น เช่น ห้องเรียนขนาดเหมาะสม แสงสว่างเพียงพอ กระดานมีขนาดเหมาะสม และโต๊ะเก้าอี้เหมาะกับวัยผู้เรียน
เช็กลิสต์จัดห้องเรียนทางกายภาพ
โต๊ะเรียนและเก้าอี้นักเรียน
- ขนาดเหมาะกับรูปร่างและวัยของนักเรียน
- มีช่องว่างระหว่างแถวให้ลุก นั่ง และทำกิจกรรมได้สะดวก
- สะดวกต่อการทำความสะอาดและเคลื่อนย้าย
- ปรับรูปแบบได้ เช่น ตัวที ตัวยู ครึ่งวงกลม หรือจัดกลุ่ม
- ทุกตำแหน่งควรอ่านกระดานได้ชัดเจน
- แถวหน้าควรอยู่ห่างกระดานพอสมควร ไม่น้อยกว่า 3 เมตร
โต๊ะครู
- จัดในจุดที่เหมาะสม อาจอยู่หน้าห้อง ข้างห้อง หรือหลังห้อง
- ตำแหน่งควรสัมพันธ์กับรูปแบบที่นั่งของนักเรียน
- ควรมองเห็นนักเรียนได้ทั่วถึง
- โต๊ะและลิ้นชักควรเป็นระเบียบ เพื่อสะดวกต่อการทำงานและวางสมุดงาน
- เป็นแบบอย่างการปลูกฝังนิสัยความเป็นระเบียบเรียบร้อย
ป้ายนิเทศ
- ใช้เป็นสื่อเสริมการเรียน ไม่ใช่แค่ตกแต่ง
- ควรออกแบบให้สวยงาม น่าดู และดึงดูดความสนใจ
- เนื้อหาควรสอดคล้องกับบทเรียน ใช้สรุป ทบทวน หรือเสริมความรู้
- จัดให้ใหม่อยู่เสมอ สอดคล้องกับเหตุการณ์หรือวันสำคัญ
- ใช้แสดงผลงานและความก้าวหน้าของนักเรียน เพื่อสร้างแรงจูงใจ
สุขลักษณะของห้องเรียน
- อากาศถ่ายเทดี มีหน้าต่างพอเพียง และมีประตูเข้าออกสะดวก
- แสงสว่างพอเหมาะ ช่วยถนอมสายตา
- ปราศจากสิ่งรบกวน เช่น เสียง กลิ่น ควัน ฝุ่น
- สะอาด โดยฝึกให้นักเรียนช่วยกันเก็บกวาด เช็ดถู และรับผิดชอบร่วมกัน
มุมต่าง ๆ ในห้องเรียน
มุมหนังสือ
ฝึกนิสัยรักการอ่าน ส่งเสริมการอ่านคล่อง การค้นคว้า และการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ควรมีหนังสือหลากหลายและเปลี่ยนชุดใหม่เป็นระยะ
มุมเสริมความรู้
จัดตามกลุ่มประสบการณ์ เช่น ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ สังคมศึกษา หรือมุมข่าวเหตุการณ์ เพื่อเสริมและทบทวนความรู้
มุมแสดงผลงาน
ช่วยให้ผู้เรียนเกิดความภูมิใจ มีกำลังใจ และเห็นพัฒนาการของตนเอง สามารถใช้เป็นพื้นที่ปรับปรุงผลงานให้ดีขึ้นตามลำดับ
ตู้เก็บสื่อ
เก็บบัตรคำ แผนภูมิ ภาพพลิก กระดาษ สี กาว และอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เป็นสัดส่วน สะดวกต่อการหยิบใช้ และไม่รกรุงรัง
การตกแต่ง
ควรพอเหมาะ เรียบง่าย เป็นระเบียบ ประหยัด มุ่งประโยชน์ และสวยงาม ไม่ใช้สีฉูดฉาดหรือสะท้อนแสงเกินไป
มุมทำความสะอาด
จัดอุปกรณ์ทำความสะอาดและเครื่องใช้ของนักเรียนให้เป็นระเบียบ หมั่นเช็ดถู และฝึกความรับผิดชอบร่วมกัน
จุดจำ: กายภาพ คือสิ่งที่มองเห็น จับต้องได้ และจัดวางได้ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ แสง อากาศ ป้าย มุมหนังสือ สื่อ และความสะอาด