เครื่องมือวัดที่ดีต้องเริ่มจากถามว่า “เรากำลังวัดพฤติกรรมด้านใด” ไม่ใช่หยิบเครื่องมือเดิมมาใช้ทุกเรื่อง
ตามแนวคิดการแบ่งพฤติกรรมของ Bloom สามารถมองการวัดผลได้ 3 ด้านใหญ่ คือ พุทธิพิสัย จิตพิสัย และทักษะพิสัย
เครื่องมือวัดตามพฤติกรรม 3 ด้าน
พุทธิพิสัย
วัดความรู้ ความคิด ความเข้าใจ การคิดวิเคราะห์ และความสามารถด้านสมอง เครื่องมือที่พบบ่อยคือแบบวัดความรู้หรือแบบทดสอบต่าง ๆ
จิตพิสัย
วัดความรู้สึก เจตคติ ค่านิยม ความสนใจ หรือแรงจูงใจ เครื่องมือที่เหมาะคือแบบสอบถาม การสังเกต และการสัมภาษณ์
ทักษะพิสัย
วัดการลงมือปฏิบัติ กล้ามเนื้อ ทักษะ กระบวนการ และประสบการณ์ เครื่องมือที่เหมาะคือการทดสอบภาคปฏิบัติ การประเมินชิ้นงาน และแฟ้มสะสมผลงาน
เลือกเครื่องมือให้ตรงสิ่งที่วัด
| สิ่งที่ต้องการวัด | เครื่องมือที่เหมาะ | เหตุผล |
|---|---|---|
| ความรู้และผลสัมฤทธิ์ | แบบวัดความรู้ แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน | ต้องการข้อมูลคะแนนหรือระดับความเข้าใจ |
| ความคิดเห็น ความรู้สึก เจตคติ | แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ | ต้องการข้อมูลเชิงความรู้สึกหรือทัศนะของผู้เรียน |
| พฤติกรรมและการปฏิบัติ | แบบสังเกต แบบบันทึก เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน | ต้องเห็นการลงมือทำ กระบวนการ หรือผลผลิตจริง |
| พัฒนาการต่อเนื่อง | แฟ้มสะสมผลงาน | เห็นความก้าวหน้า ผลงาน และการเติบโตของผู้เรียนตลอดช่วงเวลา |
ตัวอย่างจับคู่เครื่องมือ
ต้องการวัดการอ่านจับใจความ
ใช้แบบวัดความรู้หรือแบบทดสอบการอ่าน เพราะต้องการคะแนนสะท้อนความเข้าใจเนื้อเรื่อง
ต้องการวัดความรับผิดชอบในการทำงานกลุ่ม
ใช้แบบสังเกตพฤติกรรมและแบบประเมินกระบวนการกลุ่ม เพราะต้องดูการแสดงออกระหว่างทำงานจริง
ต้องการวัดความพึงพอใจต่อกิจกรรม
ใช้แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า เพราะต้องเก็บระดับความคิดเห็นของผู้เรียนอย่างเป็นระบบ
ต้องการเห็นพัฒนาการรายบุคคล
ใช้แฟ้มสะสมผลงาน เพราะสามารถเปรียบเทียบผลงานและความก้าวหน้าในช่วงเวลาต่าง ๆ ได้
คำจำสั้น: สมองใช้แบบวัดความรู้, ใจใช้แบบสอบถาม/สัมภาษณ์, มือและการทำจริงใช้ปฏิบัติ/แฟ้มสะสมผลงาน