รักษาราชการแทน = ตำแหน่งไม่มีคน หรือมีคนแต่ปฏิบัติไม่ได้ จึงต้องมีคนเข้าไปทำหน้าที่แทนชั่วคราว
ต่างจากปฏิบัติราชการแทน เพราะกรณีนี้เจ้าของตำแหน่ง “ไม่สามารถทำหน้าที่ได้” ไม่ใช่แค่งานเยอะแล้วมอบอำนาจให้คนอื่นช่วยทำ
เปรียบเทียบให้ไม่สับสน
| เรื่อง | ปฏิบัติราชการแทน | รักษาราชการแทน |
|---|---|---|
| สถานการณ์ | ตัวอยู่ แต่ต้องมอบอำนาจให้คนอื่นช่วยทำงาน | ตัวไม่มี ตัวไม่อยู่ หรืออยู่แต่ทำงานไม่ได้ |
| รูปแบบ | มอบอำนาจเป็นหนังสือ | ให้บุคคลตามลำดับหรือแต่งตั้งเข้ารักษาราชการแทน |
| ผลของอำนาจ | ผู้รับมอบมีอำนาจเท่าที่ได้รับมอบ | ผู้รักษาราชการแทนมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกับผู้ที่ตนแทน |
ลำดับรักษาราชการแทนที่ต้องจำ
รัฐมนตรีว่าการ
ให้รัฐมนตรีช่วยว่าการรักษาราชการแทน ถ้ามีหลายคนให้คณะรัฐมนตรีมอบหมายคนใดคนหนึ่ง ถ้าไม่มีรัฐมนตรีช่วยหรือมีแต่ทำงานไม่ได้ ให้คณะรัฐมนตรีมอบหมายรัฐมนตรีคนหนึ่งรักษาราชการแทน
เลขานุการรัฐมนตรี
ให้ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีรักษาราชการแทน ถ้ามีหลายคนรัฐมนตรีว่าการมอบหมายคนใดคนหนึ่ง ถ้าไม่มีผู้ช่วย ให้รัฐมนตรีว่าการแต่งตั้งข้าราชการในกระทรวงคนหนึ่ง
ปลัดกระทรวง
ให้รองปลัดกระทรวงรักษาราชการแทน ถ้ามีหลายคนให้รัฐมนตรีว่าการแต่งตั้งรองปลัดคนใดคนหนึ่ง ถ้าไม่มีรองปลัด ให้รัฐมนตรีว่าการแต่งตั้งข้าราชการในกระทรวงซึ่งดำรงตำแหน่งไม่ต่ำกว่าเลขาธิการหรือเทียบเท่า
เลขาธิการ
ให้รองเลขาธิการรักษาราชการแทน ถ้ามีหลายคนให้รัฐมนตรีว่าการแต่งตั้งรองเลขาธิการคนใดคนหนึ่ง ถ้าไม่มีรองเลขาธิการ ให้แต่งตั้งผู้ดำรงตำแหน่งเทียบเท่ารองเลขาธิการหรือผู้อำนวยการสำนักขึ้นไป
ผอ.สำนักงานเขตพื้นที่
ให้รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่รักษาราชการแทน ถ้ามีหลายคนให้เลขาธิการ กพฐ. แต่งตั้งรองคนใดคนหนึ่ง ถ้าไม่มีรอง ให้แต่งตั้งข้าราชการในเขตพื้นที่ที่มีตำแหน่งตามเกณฑ์
ผอ.สถานศึกษา
ให้รองผู้อำนวยการสถานศึกษารักษาราชการแทน ถ้ามีหลายคนให้ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่แต่งตั้งรองคนใดคนหนึ่ง ถ้าไม่มีรอง ให้แต่งตั้งข้าราชการในสถานศึกษาคนใดคนหนึ่ง
ผลของการรักษาราชการแทน
มีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกับผู้ที่ตนแทน
ถ้ากฎหมายอื่นแต่งตั้งให้ผู้ดำรงตำแหน่งนั้นเป็นกรรมการหรือมีอำนาจหน้าที่อย่างใด ผู้รักษาราชการแทนหรือผู้ปฏิบัติราชการแทนย่อมมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกันในขอบเขตของการรักษาหรือปฏิบัติแทนนั้น
จำง่าย: รักษาราชการแทน = ไม่มีคนทำหน้าที่ จึงตั้งคนเข้าไปทำแทนทั้งตำแหน่ง